Giáo dục nghề nghiệp - Một trong những mắt xích quan trọng trong hệ sinh thái nhân lực công nghệ quốc gia

Trong bối cảnh Việt Nam đang bước vào giai đoạn phát triển mới, khoa học công nghệ, đổi mới sáng tạo và chuyển đổi số được xác định là những trụ cột then chốt của năng lực cạnh tranh quốc gia. Tuy nhiên, thực tiễn triển khai cho thấy, một trong những “điểm nghẽn” hiện nay không chỉ nằm ở chủ trương, chính sách, mà ở nguồn nhân lực có khả năng làm chủ và triển khai công nghệ.

Tại Hội nghị “Thúc đẩy khoa học công nghệ, đổi mới sáng tạo và chuyển đổi số quốc gia gắn với chủ trương phát triển kinh tế tư nhân”, ông Vũ Chí Thành - Hiệu trưởng Trường Cao đẳng FPT Polytechnic, Tập đoàn FPT đã chia sẻ nhiều góc nhìn và kinh nghiệm thực tiễn.

Ông Vũ Chí Thành - Hiệu trưởng Trường Cao đẳng FPT Polytechnic, Tập đoàn FPT phát biểu tại hội nghị

Theo Nghị quyết số 57-NQ/TW của Bộ Chính trị, phát triển khoa học công nghệ, đổi mới sáng tạo và chuyển đổi số được xác định là đột phá chiến lược, động lực nâng cao năng suất lao động và năng lực cạnh tranh quốc gia. Cùng với đó, Nghị quyết số 68-NQ/TW khẳng định vai trò của khu vực kinh tế tư nhân, hiện đóng góp khoảng 50% GDP và tạo việc làm cho hơn 80% lực lượng lao động.

Tuy nhiên, hơn 98% doanh nghiệp Việt Nam là doanh nghiệp nhỏ và vừa, trong khi Việt Nam mới có khoảng 500.000 nhân lực công nghệ, thấp hơn nhiều so với nhu cầu dự báo 2 triệu lao động vào năm 2030. Khoảng thiếu hụt lớn về nhân lực công nghệ, nhất là trong các lĩnh vực như trí tuệ nhân tạo, dữ liệu lớn, an ninh mạng, đang trở thành rào cản đáng kể đối với quá trình chuyển đổi số và sự phát triển của kinh tế tư nhân.

Từ thực tiễn đó, đại diện FPT Polytechnic cho rằng: “Giáo dục nghề nghiệp cần được nhìn nhận đúng vị trí là một mắt xích chiến lược trong hệ sinh thái nhân lực quốc gia, chứ không phải là “lối đi phụ”. Giáo dục nghề nghiệp có lợi thế rất rõ ràng trong bối cảnh hiện nay: đào tạo tinh gọn, thời gian ngắn, bám sát nhu cầu thực tế; tập trung kỹ năng thực hành để người học có thể làm việc được ngay; đặc biệt phù hợp với doanh nghiệp nhỏ, vừa và doanh nghiệp tư nhân – lực lượng chiếm đa số trong nền kinh tế”, Ông Vũ Chí Thành nhấn mạnh.

Một trong những minh chứng cụ thể được chia sẻ tại hội nghị là mô hình đào tạo của Trường Cao đẳng FPT Polytechnic – đơn vị thành viên trong hệ sinh thái giáo dục của Tập đoàn FPT. Trên tinh thần quán triệt Nghị quyết 57, Tập đoàn FPT đã xác định chiến lược đầu tư dài hạn vào các công nghệ chiến lược và công nghệ lõi, đồng thời thành lập Ban Chỉ đạo Công nghệ Chiến lược, tập trung vào năm lĩnh vực trọng tâm gồm Quantum AI, Cyber Security, UAV, Data và Công nghệ đường sắt. 

Kế thừa thành tựu công nghệ và là thành viên trong hệ sinh thái FPT, FPT Polytechnic triển khai mô hình “trường học trong lòng doanh nghiệp” với triết lý “Thực học – Thực nghiệp”, tập trung đào tạo nhân lực thực chiến cho các ngành công nghệ và kinh tế số như Trí tuệ nhân tạo (AI), Công nghệ Chip & Bán dẫn, Công nghệ thông tin, xử lý dữ liệu,…

Sinh viên FPT Polytechnic thường xuyên được tham quan và trải nghiệm tại doanh nghiệp 

Nhà trường áp dụng phương châm đào tạo gắn chặt với thực tiễn, đào tạo theo dự án, tích hợp AI trong chương trình đào tạo, 100% sinh viên được tham gia thực tập tại doanh nghiệp ngay trong quá trình học. Nhà trường chủ động mở rộng và tăng cường hợp tác với hơn 2.000 doanh nghiệp hàng đầu trong nước và quốc tế, 100% sinh viên được tham gia thực tập tại các doanh nghiệp trong và ngoài nước ngay khi ngồi trên ghế nhà trường, qua đó sớm tiếp cận môi trường làm. Theo thống kê từ nhà trường, 97,7% sinh viên có việc làm sau khi tốt nghiệp, cho thấy hiệu quả của mô hình đào tạo gắn với nhu cầu thị trường lao động. 

Bên cạnh đào tạo trong nhà trường, FPT Polytechnic còn triển khai nhiều hoạt động phổ cập năng lực số cho cộng đồng. Tiêu biểu là dự án “Xung kích số” được triển khai trên quy mô toàn quốc, tập trung vào ba nội dung: công dân số, phòng vệ số và ứng dụng trí tuệ nhân tạo. Tính từ ngày 25/11/2025 đến nay, dự án đã được triển khai tại 78 trường trung học phổ thông ở 18 tỉnh, thành phố, tiếp cận hơn 35.000 học sinh, giáo viên, qua đó góp phần nâng cao nhận thức và kỹ năng làm chủ công nghệ cho thế hệ trẻ.

Hoạt động đào tạo về AI trong chiến dịch "Xung kích số" đã lan tỏa tới 78 trường học, trải dài 18 tỉnh thành và tiếp cận gần 35.000 học sinh chỉ trong hơn 40 ngày triển khai

Từ kinh nghiệm triển khai thực tế như vậy, ông Vũ Chí Thành đề xuất 3 kiến nghị để phát huy hiệu quả vai trò của hệ thống giáo dục nghề nghiệp trong kỷ nguyên mới. Đó là cần sớm cụ thể hóa các chủ trương của Đảng và Nhà nước bằng những cơ chế, chính sách triển khai mang tính thực hành cao đối với giáo dục nghề nghiệp; mở rộng cơ chế để doanh nghiệp được tham gia sâu hơn vào quá trình đào tạo; và đổi mới cách tiếp cận chuẩn đầu ra, chú trọng năng lực thực hành, khả năng triển khai công nghệ và thích ứng nhanh với chuyển đổi số.

Đồng thời, ông Vũ Chí Thành khẳng định Trường Cao đẳng FPT Polytechnic sẽ tiếp tục đồng hành cùng Đảng, Nhà nước, doanh nghiệp và xã hội trong đào tạo nguồn nhân lực gắn với thực tiễn, góp phần đưa khoa học công nghệ, công nghệ chiến lược và chuyển đổi số thực sự trở thành động lực phát triển bền vững của đất nước.