FPT xây dựng nền tảng AI từ 150 bài toán lớn của ngành Tài chính

Từ 150 nhu cầu thực tế tại 23 đơn vị thuộc Bộ Tài chính, FPT đã chuẩn hóa thành 80 bài toán nghiệp vụ và phát triển 11 ứng dụng AI trên nền tảng dùng chung của ngành. Không chỉ giải quyết những công việc cụ thể của cán bộ, dự án còn cho thấy cách tiếp cận bài bản trong triển khai AI cho khu vực công: bắt đầu từ dữ liệu, chuẩn hóa nghiệp vụ và xây dựng nền tảng thống nhất, góp phần hiện thực hóa mục tiêu phát triển khoa học công nghệ, đổi mới sáng tạo và chuyển đổi số quốc gia theo tinh thần Nghị quyết 57-NQ/TW.

Mỗi ngày, cán bộ ngành Tài chính phải xử lý khối lượng lớn văn bản pháp luật, báo cáo, số liệu và quy trình nghiệp vụ. Một yêu cầu tra cứu có thể liên quan đến hàng chục tài liệu. Một báo cáo cần tổng hợp thông tin từ nhiều đơn vị. Một câu hỏi của người dân hoặc doanh nghiệp có thể đòi hỏi cán bộ kiểm tra nhiều quy định trước khi đưa ra câu trả lời.

Bộ Tài chính triển khai thử nghiệm AI dùng chung

Trong bối cảnh dữ liệu ngày càng gia tăng, cách xử lý thủ công tạo áp lực lớn về thời gian và hiệu quả. Cán bộ cần tìm đúng thông tin nhanh hơn, tổng hợp dữ liệu chính xác hơn và bảo đảm cách thực hiện thống nhất giữa các đơn vị. Đây là khoảng trống mà trí tuệ nhân tạo có thể tham gia giải quyết.

Tuy nhiên, đưa AI vào một cơ quan lớn như Bộ Tài chính không thể bắt đầu bằng việc triển khai một công cụ dùng chung rồi kỳ vọng công nghệ tự thích nghi với mọi nghiệp vụ. Mỗi lĩnh vực có hệ thống dữ liệu, thuật ngữ, quy trình và yêu cầu bảo mật riêng. Muốn AI tạo ra giá trị, doanh nghiệp công nghệ phải hiểu sâu cách cán bộ làm việc, cấu trúc dữ liệu và những điểm đang tiêu tốn nhiều thời gian trong từng quy trình. Điều này đặc biệt quan trọng đối với các lĩnh vực đặc thù như Thuế, Hải quan, Kho bạc hay Chứng khoán.

Từ tháng 10/2025, FPT phối hợp với Cục Công nghệ thông tin và Chuyển đổi số khảo sát nhu cầu ứng dụng AI tại 23 đơn vị thuộc Bộ Tài chính. Đây là bước khởi đầu để chuyển năng lực AI thành những giải pháp phục vụ trực tiếp hoạt động quản lý, điều hành và cung cấp dịch vụ công của ngành.

Giải bài toán AI từ nhu cầu thực tế

Quá trình khảo sát ghi nhận 150 nhu cầu ứng dụng AI, trải rộng từ tra cứu văn bản pháp luật, tổng hợp báo cáo, hỏi đáp nghiệp vụ đến rà soát tài liệu, vận hành tổng đài và hỗ trợ cung cấp thông tin cho người dân.

Thay vì phát triển riêng lẻ từng công cụ, đội ngũ FPT phân tích, sắp xếp và chuẩn hóa 150 nhu cầu thành 80 bài toán nghiệp vụ. Mỗi bài toán được xác định rõ người sử dụng, nguồn dữ liệu, đầu vào, đầu ra và phương thức kiểm chứng kết quả. Chẳng hạn, yêu cầu “tìm văn bản nhanh hơn” được cụ thể hóa thành việc xác định kho dữ liệu cần tìm kiếm, cách hệ thống hiểu câu hỏi, khả năng dẫn nguồn và kiểm tra hiệu lực văn bản.

Từ đó, FPT phát triển 11 ứng dụng AI phục vụ hoạt động quản lý, điều hành và hỗ trợ chuyên môn. Quy trình này cho thấy năng lực chuyển đổi những nhu cầu rời rạc của nhiều đơn vị thành một kiến trúc công nghệ thống nhất, có khả năng mở rộng và vận hành lâu dài. AI không được đưa vào để tạo thêm một lớp công nghệ phức tạp mà nhằm hỗ trợ cán bộ xử lý những công việc đang tiêu tốn nhiều thời gian như tìm kiếm thông tin, đọc tài liệu và tổng hợp nội dung.

Tháng 6 vừa qua, Cục Công nghệ thông tin và Chuyển đổi số đã tổ chức ba lớp tập huấn triển khai thử nghiệm nền tảng AI dùng chung của ngành Tài chính theo hình thức trực tuyến và trực tiếp. Chương trình thu hút 570 cán bộ tham gia trực tuyến và 155 cán bộ tham gia trực tiếp, tạo nền tảng để đưa hệ thống từ giai đoạn thử nghiệm sang vận hành thực tế.

Đưa kho tri thức ngành Tài chính đến gần cán bộ

Một trong những ứng dụng trọng điểm là hỗ trợ tra cứu văn bản pháp luật. Ngành Tài chính quản lý nhiều lĩnh vực với hệ thống chính sách đồ sộ và thường xuyên cập nhật. Khi xử lý công việc, cán bộ cần xác định đúng văn bản, điều khoản, thời điểm hiệu lực và phạm vi áp dụng.

Với giải pháp do FPT phát triển, người dùng có thể đặt câu hỏi bằng ngôn ngữ tự nhiên thay vì phải nhớ chính xác tên hoặc số hiệu văn bản. Hệ thống phân tích nội dung câu hỏi, tìm kiếm trong kho dữ liệu chuyên ngành và gợi ý các văn bản, điều khoản liên quan kèm nguồn tham khảo.

FPT cũng phát triển ứng dụng hỗ trợ tổng hợp báo cáo. Nếu trước đây cán bộ phải đọc nhiều tài liệu, chọn lọc số liệu và tổng hợp thủ công thì AI có thể hỗ trợ đọc, tóm tắt, phân loại và tổng hợp thông tin từ nhiều nguồn dữ liệu. Nhờ đó, cán bộ có thêm thời gian tập trung vào phân tích, đánh giá và tham mưu, trong khi mọi số liệu và kết luận vẫn được kiểm chứng trước khi sử dụng chính thức.

Đối với hỏi đáp nghiệp vụ, cán bộ có thể tra cứu quy trình, hướng dẫn và tài liệu chuyên ngành bằng những câu hỏi thông thường. Hệ thống tìm kiếm trong kho tri thức và trả về nội dung phù hợp kèm nguồn tham khảo, giúp tri thức nghiệp vụ được chia sẻ thống nhất thay vì phân tán ở nhiều hệ thống hay phụ thuộc vào kinh nghiệm của từng cá nhân.

AI hỗ trợ nâng cao chất lượng phục vụ người dân và doanh nghiệp

Một nhóm ứng dụng khác được triển khai trên Cổng Thông tin điện tử, Cổng Dịch vụ công và hệ thống hỗ trợ người dân, doanh nghiệp. AI có thể tiếp nhận câu hỏi, tìm kiếm thông tin trong nguồn dữ liệu đã được kiểm soát và gợi ý nội dung trả lời. Những câu hỏi phổ biến được xử lý nhanh hơn, trong khi các trường hợp phức tạp vẫn được chuyển tới cán bộ chuyên môn.

Điểm cốt lõi của giải pháp nằm ở việc AI khai thác kho dữ liệu chuyên ngành đã được chuẩn hóa thay vì tạo câu trả lời từ những nguồn thông tin thiếu kiểm soát. Cán bộ vẫn giữ vai trò kiểm tra và chịu trách nhiệm đối với nội dung cuối cùng.

Để vận hành 11 ứng dụng AI, FPT cùng Cục Công nghệ thông tin và Chuyển đổi số đã xây dựng kho dữ liệu gồm hơn 245.000 trang tài liệu điện tử và 11.000 văn bản quy phạm pháp luật của ngành Tài chính. Toàn bộ dữ liệu được thu thập, phân loại, làm sạch và tổ chức để AI có thể tìm kiếm, hiểu ngữ cảnh và truy xuất nguồn chính xác.

Mô hình nền tảng dùng chung giúp hạn chế đầu tư công nghệ phân tán, giảm chi phí hạ tầng và tăng khả năng liên thông dữ liệu giữa các đơn vị. Trên cùng một nền tảng, mỗi đơn vị vẫn có thể phát triển các ứng dụng phù hợp với đặc thù nghiệp vụ của mình. Hiện bốn trong bảy nhóm ứng dụng trọng điểm đã sẵn sàng đưa vào sử dụng, các nhóm còn lại đang tiếp tục được hoàn thiện. Hệ thống đang được thử nghiệm tại 35 đơn vị cấp Cục, Vụ và phục vụ thường xuyên hơn 800 cán bộ.

Trong thời gian tới, các ứng dụng sẽ tiếp tục được đánh giá dựa trên thời gian xử lý, độ chính xác, khả năng truy xuất nguồn và trải nghiệm người dùng. Phản hồi từ cán bộ sẽ giúp FPT tiếp tục tối ưu mô hình, bổ sung dữ liệu và hoàn thiện từng chức năng.

Từ một dự án của ngành Tài chính, FPT đang góp phần định hình cách triển khai AI cho khu vực công theo hướng bài bản và bền vững: lấy nhu cầu nghiệp vụ làm điểm khởi đầu, lấy dữ liệu làm nền tảng và phát triển các ứng dụng trên một kiến trúc dùng chung. Cách tiếp cận này không chỉ nâng cao hiệu quả quản lý, điều hành của từng cơ quan mà còn tạo tiền đề để mở rộng sang nhiều lĩnh vực khác của Chính phủ, thúc đẩy khai thác dữ liệu như một nguồn lực chiến lược phục vụ phát triển đất nước. Qua đó, FPT tiếp tục đồng hành cùng các cơ quan nhà nước hiện thực hóa Nghị quyết 57-NQ/TW, góp phần đưa khoa học công nghệ, đổi mới sáng tạo và chuyển đổi số trở thành động lực phát triển quốc gia trong kỷ nguyên số.